چرخ دنده ها را می توان بر اساس شکل دندانه، شکل چرخ دنده، شکل خط دندان، سطحی که دندانه های چرخ دنده روی آن قرار دارند و روش ساخت طبقه بندی کرد.
مشخصات دندانی چرخ دنده شامل منحنی پروفیل دندان، زاویه فشار، ارتفاع و جابجایی دندانه است. ساخت چرخ دنده های پیچشی نسبتا آسان است، بنابراین در میان چرخ دنده های مورد استفاده در دوران مدرن، چرخ دنده های پیچ خورده اکثریت مطلق را تشکیل می دهند، در حالی که چرخ دنده های سیکلوئیدی و چرخ دنده های قوسی کمتر مورد استفاده قرار می گیرند.
از نظر زاویه فشار، ظرفیت باربری چرخ دنده زاویه فشار کوچک کوچک است. در حالی که ظرفیت باربری چرخ دنده های زاویه فشار بزرگ بیشتر است، اما بار بلبرینگ در شرایط گشتاور انتقال یکسان افزایش می یابد، بنابراین فقط در موارد خاص استفاده می شود. ارتفاع دندانه چرخ دنده استاندارد شده است و معمولاً از ارتفاع دندانه استاندارد استفاده می شود. چرخ دنده های جابجایی مزایای زیادی دارند و در انواع تجهیزات مکانیکی مورد استفاده قرار گرفته اند.
علاوه بر این، چرخ دنده ها را می توان با توجه به شکل آنها به چرخ دنده های استوانه ای، چرخ دنده های مخروطی، چرخ دنده های غیر دایره ای، قفسه ها و چرخ دنده های حلزونی تقسیم کرد. دندههای خاردار، چرخدندههای مارپیچ، چرخدندههای شاه ماهی و چرخدندههای منحنی مطابق شکل خط دندان؛ سطح به چرخ دنده های خارجی و چرخ دنده های داخلی تقسیم می شود. با توجه به روش ساخت، می توان آن را به چرخ دنده های ریخته گری، چرخ دنده های برش، چرخ دنده های نورد، چرخ دنده های پخت و غیره تقسیم کرد.
مواد ساخت دنده و فرآیند عملیات حرارتی تاثیر زیادی بر ظرفیت حمل بار و وزن ابعادی چرخ دنده دارد. قبل از دهه 1950، فولاد کربنی برای چرخ دنده ها، فولاد آلیاژی در دهه 1960 و فولاد سخت شده در دهه 1970 استفاده می شد. با توجه به سختی، سطح دندان را می توان به دو نوع تقسیم کرد: سطح دندان نرم و سطح دندان سخت.
چرخ دنده هایی با سطوح دندانه نرم ظرفیت باربری پایین تری دارند، اما ساخت آنها راحت تر است و خاصیت دوندگی خوبی دارند. آنها بیشتر در ماشین آلات عمومی بدون محدودیت سختگیرانه در اندازه و وزن انتقال و همچنین تولید در مقیاس کوچک استفاده می شوند. در چرخ دنده های جفت شده، چرخ کوچک بار سنگین تری دارد، بنابراین برای اینکه طول عمر چرخ دنده های بزرگ و کوچک تقریباً برابر باشد، سختی سطح دندانه دنده کوچک به طور کلی بیشتر از دنده بزرگ است.
چرخ دنده سخت شده ظرفیت باربری بالایی دارد. پس از برش ریز دنده برای افزایش سختی، کوئنچ، سطح کوئنچ یا کربوریزه می شود و کوئنچ می شود. با این حال، در طول عملیات حرارتی، چرخ دنده به ناچار تغییر شکل می دهد، بنابراین سنگ زنی، سنگ زنی یا برش ریز باید پس از عملیات حرارتی انجام شود تا خطاهای ناشی از تغییر شکل حذف شود و دقت چرخ دنده بهبود یابد.
